Hơn 6.500 giáo dân xứ Khe Gát và xứ Chày ở xã miền núi Xuân Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình khi nói về cuộc sống đổi đời của họ ở mảnh đất thâm sơn này họ thường cho đó là cuộc “thập tự”. Công lao đầu tiên bà con giáo dân nhớ ơn là vị linh mục Hồ Thái Bạch. Ông đã hướng dẫn cho giáo dân cách phát triển đàn bò, cách trồng cây có năng suất cao, sử dụng nước sạch và sống phúc âm trong lòng cộng đồng.

• Từ dự án 23 con bò đến 500 con bò và...

Linh mục Hồ Thái Bạch (người đứng giữa) đang bàn chuyện làm ăn với giáo dân Khe Gát - Chày.

Linh mục Hồ Thái Bạch sau khi tốt nghiệp Chủng viện Vinh (Nghệ An) năm 1994, ông được phân về phụ trách xứ đạo Khe Gát và Chày. Mảnh đất nghèo tới mức mỗi lần xưng tội, giáo dân thường bắt đầu: “Nhà con nghèo... nghèo truyền kiếp nên đi nhà thờ không thường xuyên do phải kiếm sống…”.

Ông với thiên chức của một linh mục, rất xót xa khi thấy giáo dân ở vùng ông phụ trách sống túng bấn. Trằn trọc nhiều, cuối cùng ông ngẫm ra cái nghèo của mấy ngàn con người ở đây không phải là không có lối thoát.

Ông đánh giá vùng đất này có tiềm năng chăn nuôi lớn, trồng được nhiều cây đặc sản, chỉ tại bà con nghèo, không có vốn bỏ ra để làm ăn. Ông quyết định đứng ra vay tiền, mua về 23 con bò cái phân phát cho 23 hộ gia đình nghèo nhất nhưng có năng lực chăm sóc tốt.

Điều kiện vị linh mục đặt ra rất nhẹ nhàng, bò cái sinh con được 15 tháng, xin trả lại con bê nhỏ cho cha để phân bổ cho nhà nghèo khác. Cách làm ấy của ông được giáo dân hưởng ứng nhiệt tình, hàng năm bà con báo cáo cho ông đầy đủ số lượng bê sinh ra bao nhiêu, để ông biết bà con làm ăn tới mức nào nhằm tính chuyện hỗ trợ tiếp. Từ 23 con ban đầu, đến nay đã nở rộ lên hơn 500 con. Hầu khắp các hộ giáo dân, nhà nào cũng có “bò của đức cha”- cái tên thân thiết bà con gọi đàn bò do ông giúp đỡ để ghi ơn…

Mấy lần tìm gặp vị linh mục, tuy đón tiếp thân mật nhưng hễ đặt vấn đề viết bài, ông lại khoát tay: “Có chi mô mà kể. Đó là bổn phận của một linh mục”. May thay, có mặt ông Nguyễn Xuân Lệ, cán bộ Mặt trận xã, là người cố kết với ông từ ngày bắt đầu những dự án đổi đời cho giáo dân, ông kể: “Cha Hồ Thái Bạch là người luôn trăn trở để tìm cách giúp giáo dân thoát nghèo. Khi phát triển được đàn bò cho người dân, thấy trẻ em đất Chày, Khe Gát đông nhưng không có lớp mẫu giáo, ông liền bỏ kinh phí xây dựng 11 nhà mẫu giáo (mỗi nhà mẫu giáo từ 65-91 triệu đồng) ở 11 thôn trong xã cho các cháu học hành, vui chơi để bố mẹ có thời gian lo sản xuất”.

Đất vùng Chày, Khe Gát từ xưa chẳng ai trồng được cây thâm niên, vậy mà ông Bạch trồng thành công hàng ngàn gốc đào, nhãn, hồ tiêu quanh nhà thờ. Lúc cây phát triển tốt, sau mỗi sáng khi lễ nhà thờ xong, ông gọi giáo dân nán lại xem vườn cây rồi giảng cho bà con hiểu, mảnh đất này không chỉ có khó nghèo. Vừa giảng, ông vừa hái quả cho bà con nếm thử, ai cũng mừng.

Ông nói cho bà con hiểu đất không phụ lòng người, rồi ông hướng dẫn trồng cây gì sẽ thành công, ông bày cả cách bón phân… Mỗi sáng ông nói một ít, bày một ít, rồi lâu dần ai cũng thuộc làu phương cách làm vườn do ông truyền đạt. “Ngộ” được điều ông nói, giáo dân đã phát triển khu vườn nhà mình ngăn nắp gọn gàng, mỗi thứ ở mỗi góc vườn rất bài bản.

Mệ Nguyễn Thị Mẵn tự hào với khu vườn mình, nói rằng: “Nhà tui trước đây vườn để hoang, chẳng biết trồng gì. May có cha bày vẽ cho mà vườn tược phát triển được, thu hoạch cây trái mỗi năm bán cũng sống được”. Không những mệ Mẵn sống được mà hàng trăm hộ gia đình khác làm giàu được nhờ nghe ông giảng cách trồng cây.

Bây giờ mỗi lần nhắc đến Khe Gát hay Chày, không ai còn chê bai là “nghèo sâu hơn vực” mà tỏ ra khâm phục khi thấy nhà nhà đã có ti vi, xe máy.

• Đến dự án “nước thánh”

Dự án nước sạch do linh mục Hồ Thái Bạch đầu tư gần 100 triệu đồng đã giúp hàng ngàn người dân thoát khỏi dịch bệnh hàng năm.

Trong một lần đi công tác qua đây, cơn khát cứ bùng lên do nắng, tôi quay quắt tìm quán nước mà chẳng thấy. Hỏi lũ trẻ chăn bò, chúng nói chẳng có quán nước mà đầy “nước thánh”, vừa nói chúng vừa chỉ tay vào xóm. Tôi vào xóm xin nước. Người đàn bà luống tuổi, trịnh trọng bảo con rót nước mời khách. Tôi ngạc nhiên, hỏi ra mới biết đó là dự án nước của linh mục Hồ Thái Bạch.

Chuyện bắt đầu từ những năm cuối thế kỷ XX, khi mấy ngàn con người ở đây dùng chung dòng nước moọc từ trên đồi xuống rất mất vệ sinh, đầu nguồn phụ nữ tắm giặt, giữa nguồn gia súc trầm mình, vãi phân tứ tung nhưng cuối nguồn nhà nhà lại dùng nước đó cho ăn uống.

Do dùng nước bẩn nên năm nào dịch sốt rét cũng phủ đầu vài ngàn người từ già đến trẻ. Ông Hồ Thái Bạch tìm hiểu mới biết nguyên do là bà con dùng nước quá bẩn. Cần phải chấm dứt cảnh này, nghĩ là làm. Ông đi vay tiền, thuê nhân công xây bể nước lọc ở đầu nguồn, rải đường ống kéo nước về thôn.

Ngày nước về, người dân phấn khích vui mừng thốt lên “nước thánh, nước thánh”. Từ ngày có nước sạch đến nay gần mười năm, nhiều căn bệnh không còn lai vãng đến thôn xóm nên người dân đặt tên dự án nước sạch gần 100 triệu đồng đó là “nước thánh”.

Linh mục Hồ Thái Bạch còn chăm lo cái học cho những học sinh nghèo. Hàng chục em nghèo ông nuôi học hết cấp 3, em nào có chí học đại học ông lo tiếp. Đến nay, đã có 8 em tốt nghiệp các trường đại học trong nước do ông bỏ tiền đài thọ.

Tôi băn khoăn việc ông lấy tiền đâu, cán bộ Mặt trận xã Nguyễn Xuân Lệ tiết lộ: “Ông đi vận động khắp nơi và đi vay”. Ông nhiệt tình vận động cộng đồng trong nước, nước ngoài đi từ dự án nhỏ đến dự án lớn, dự án nào cũng thành công đã tạo dựng niềm tin cho nơi tài trợ, nơi cho vay tiền. Bây giờ ông đang hăng hái làm dự án dài hơi là: đường bê tông hơn 20km chạy khắp các thôn để bà con khỏi bị lầy lội mỗi khi mùa mưa về.

Những việc làm của vị linh mục ở xứ đạo heo hút này quả là sự đổi đời đích thực về mặt kinh tế cho hàng ngàn giáo dân. Cuộc “thập tự” của ông đã được chính quyền địa phương giúp đỡ, sâu sát để đưa lại những lợi ích thiết thực cho cuộc sống người dân nơi đây.